Projektowanie demokracji. Rozbrajanie pamięci – wystawa Krzysztofa Wodiczki

W najbliższy piątek, 26 czerwca, o godzinie 18:00 w Muzeum Sztuki w Łodzi (ul. Ogrodowa 19) zostanie otwarta wystawa Krzysztofa Wodiczki „Na rzecz domeny publicznej”. Wystawa czynna do 13 września br.

Krzysztof Wodiczko zaliczany jest do pionierów sztuki krytycznej, jednak często podkreśla, że „sama krytyka nie wystarcza, że sztuka powinna też coś proponować”. Wystawa „Na rzecz domeny publicznej” w Muzeum Sztuki w Łodzi pokaże w retrospektywnym ujęciu jego artystyczną aktywność, w tym akcje w przestrzeni publicznej, pojazdy i urządzenia, inne działania na rzecz demokracji i marginalizowanych grup oraz projekty sprzeciwiające się wojnie.

Ekspozycja przybliży zasadnicze wątki działań artystycznych Wodiczki od 1969 roku do dziś. Wodiczko, z wykształcenia projektant, pracował w Centralnym Biurze Wzornictwa, Zakładach Zjednoczenia Przemysłu Elektronicznego „Unitra” oraz Polskich Zakładach Optycznych w Warszawie. Swoje umiejętności i doświadczenia wykorzystywał w zaangażowanej społecznie sztuce. Na wystawie zostanie pokazanych wiele z zaprojektowanych przez niego urządzeń, w tym znajdujący się w kolekcji Muzeum Sztuki „Pojazd” z 1972 roku. To platforma na czterech kołach napędzana przez spacerującego po niej człowieka, który jednak nie może nią w żaden sposób sterować – urządzenie pozwala na jazdę tylko w jednym kierunku. „W sposób ironiczny i autoironiczny (jako „użytkownik” tego pojazdu) chciałem się odnieść do miejsca intelektualistów w systemie, w którym wszystko było z góry zaplanowane i miało zmierzać w kierunku postępu, więc ten Pojazd poruszał się tylko do przodu, zawsze tylko w jednym kierunku – tego absurdalnego postępu” – wspomina Krzysztof Wodiczko w rozmowie z kuratorką wystawy Bożeną Czubak.

Wodiczko wyemigrował w 1977 roku do Kanady i dalej działał na rzecz przestrzeni wspólnej, dostępnej dla różnych grup użytkowników, realizując w miastach wielu krajów i kontynentów działania artystyczne, w tym ponad 90 projekcji na ważnych pomnikach i ikonicznych budynkach. Odrzucał tworzone przez architekturę oficjalne narracje, upominając się o to, co zostało zmarginalizowane w pamięci zbiorowej.

Los emigrantów zainspirował urodzonego w 1944 roku w Warszawie Wodiczkę do silnego zaangażowania na rzecz dyskusji o wojnie w naszej kulturze. Jednym z najbardziej radykalnych przykładów jest koncepcja i projekt francuskiej siedziby Światowego Instytutu Obalenia Wojen, mającego na celu przezwyciężenie „kultury wojny” na świecie. „Podobnie jak zniesienie niewolnictwa (które wymagało 300 lat niełatwej pracy) – obalenie wojen to projekt skomplikowany ze względów politycznych i prawnych, a także kulturowych i artystycznych” – pisze artysta w książce na ten temat. W „Obaleniu wojen” znajdziemy m. in. projekt „obudowania Instytutem” napoleońskiego łuku triumfalnego w Paryżu, pomnika będącego w swojej artystycznej formie przykładem celebracji wojny i fantazji na jej temat.

To tylko jeden z wielu antywojennych projektów Wodiczki. W Muzeum Sztuki w Łodzi przetestowany i zaprezentowany zostanie po raz pierwszy „Hełm weterana”, urządzenie dla cierpiących na objawy stresu bojowego. Hełm będzie swoim designem nawiązywał do bojowego oryginału. Wyposażony w minikamery i minimonitory, zapewniać będzie użytkownikom podgląd tego, co dzieje się za ich plecami czy ponad głowami, żeby zmniejszyć napięcie nerwowe związane z nawykiem nieustannego „skanowania” otoczenia w poszukiwaniu zagrożeń. Będzie to kolejny projekt Wodiczki skierowany na problemy weteranów wojennych.

Wystawa „Na rzecz domeny publicznej” wydobywa krytyczny i utopijny wymiar sztuki Krzysztofa Wodiczki. Ale pozwala też zobaczyć, jak polityczna aktywizacja i zaangażowanie w problematykę społeczną łączy się w tej sztuce z technologiczną precyzją i estetyczną wirtuozerią” – konkluduje kuratorka wystawy Bożena Czubak.

Kuratorka wystawy: Bożena Czubak

Wystawie będzie towarzyszył katalog w wersji polskiej i angielskiej.

Źródło: materiały prasowe Muzeum Sztuki w Łodzi