Vive le musée du Louvre!

Najpierw forteca obronna, potem pałac – rezydencja dworu francuskich królów, dziś – jedno z najsłynniejszych muzeów świata. Obecna siedziba Wenus z Milo, Diany z Gabii czy Mona Lisy. Po prostu Luwr, który powstał dokładnie 222 lata temu.

Choć Muzeum w Luwrze znajduje się w Paryżu, a nie w Łodzi, nie sposób o nim nie wspomnieć. Bez trudu można też zgadnąć, że Luwr to na dzień dzisiejszy jedno z największych, najsłynniejszych i najczęściej odwiedzanych muzeów na świecie. Jest jeszcze kilka innych zagadnień i tajemnic, które dotyczą Luwru i które warto poznać. Zapraszamy na naszą opowieść o Luwrze!

Pierwsze lata istnienia

Na początek należy dokonać pewnego rozgraniczenia między Luwrem jako muzeum a Luwrem jako budynkiem. Budynek (wówczas zamek) zbudowano w XII w. na rozkaz króla Filipa II w celu zatrzymywania najazdów wikingów. 400 lat później Franciszek I rozpoczął przebudowę zamku w pałac. W kolejnych latach pałac był rozbudowywany o kolejne galerie.

W 1791 roku podczas Zgromadzenia Narodowego rewolucji francuskiej zapadła decyzja o przekształceniu pałacu w muzeum, co ma znaczenie również symboliczne. Muzeum zostało otwarte 10 sierpnia 1793 r., czyli w pierwszą rocznicę upadku monarchii, przeciwko której przecież wybuchła rewolucja francuska.

Publiczny charakter muzeum sprawił, że wstęp wolny dla publiczności obowiązywał przez 9 dni w miesiącu, natomiast artyści mogli za darmo odwiedzać muzeum przez 15 dni w miesiącu.

Zawiłe losy eksponatów

Wśród pierwszych eksponatów muzeum znalazły się głównie dzieła, które w dużej mierze były dobrami kościelnymi i królewskimi, zawłaszczonymi przez rewolucjonistów w 1789 r. Ponadto, jak pisze Katarzyna Jagodzińska w swojej fenomelnalnej książce „Czas muzeum w Europie Środkowej”, do Luwru trafiały również sukcesywnie konfiskowane przez Napoleona dzieła sztuki z terenu całej Europy. Jednak po porażce w bitwie pod Waterloo część dzieł zostało zwrócone ich pierwotnym właścicielom. Zbiory były jednak sukcesywnie odnawiane poprzez m.in. nabywanie przez muzeum eksponatów pochodzących ze zbiorów prywatnych kolekcjonerów.

Chwilę później, w 1815 r., podczas kongresu wiedeńskiego postanowiono, by wszystkie zagrabione podczas wojen napoleońskich dzieła zostały zwrócone. Decyzja ta bardzo zabolała Francuzów, ponieważ powstanie publicznego muzeum z dziełami sztuki na najwyższym poziomie było szczególnie ważne. Jeśli więc teraz to najważniejsze muzeum miało stać puste, trzeba było wymyślić coś, by zapełnić puste ściany eksponatami. W ten sposób przeniesiono część dzieł z Pałacu Luksemburskiego, z którym wiąże się jeszcze jedna zaskakująca historia.

Poczekalnia Luwru

Opustoszały Pałac Luksemburski przyjął dzieła sztuki współczesnej, tj. dzieła artystów, którzy jeszcze żyją. Ponieważ w Luwrze był zakaz wystawiania dzieł artystów jeszcze żyjących, Pałac Luksembusrki stał się tym samym pierwszym na świecie Muzeum Artystów Żyjących, w którym pokazywano jedynie prace Francuzów. W praktyce było to muzeum przejściowe dla dzieł, które po upływie 10 lat, trafiały do Luwru.

Lata współczesne

Kolejne lata historii Francji nierozerwalnie łączyły się z losami Luwru. W 1871 r. powstał nawet plan zniszczenia Luwru, jednak ostatecznie zniszczeniu uległa jedynie część pałacu Tuileries.

XX w. to dla Luwru nowe otwarcie zapoczątkowane… kradzieżą słynnego obrazu „Mona Lisa”. Obraz skradł w 1911 r. pracownik muzeum, wynosząc go pod płaszczem. Kilka dni później został schwytany, a obraz wrócił na swoje miejsce.

Okres obu wojen światowych był dla Luwru próbą. Po I wojnie muzeum nie mogło pozwolić sobie na zakup nowych eksponatów, jednak szczęśliwym trafem Luwr wszedł w posiadanie spadku po baronie Edmondzie de Rothschild. W ten sposób zbiory muzealne zostały zasilone m.in. przez: prawie 4 tys. miedziorytów, 3 tys. rysunków i 500 ksiąg ilustrowanych.

Po II wojnie światowej Luwr podlegał coraz to innym modernizacjom i restrukturyzacjom. Obecnie funkcjonują w Luwrze działy zajmujące się sztuką z poszczególnych okresów i regionów świata, m.in.: Dział Sztuki Bliskiego Wschodu, Dział Sztuki Starożytnego Egiptu, Dział Sztuki Starożytnej Grecji, Etrurii i Rzymu, a także Dział Rzeźby, Dział Rzemisoła Artystycznego czy Dział Malarstwa.

Luwr to rozrywka

Powyższe słowa są parafrazą słów: Muzeum to rozrywka użytych przez Victorię Newhouse, opisujących jednocześnie współczesny problem starcia muzeum z konsumpcjonizmem. Jak się okazuje, również i w tej dziedzinie Luwr w pewien sposób przoduje. Luwr, jako jedno z pierwszych muzeów, połączył pierwotną funkcję muzeum – funkcję wystawienniczą – z usługami, czyli restauracjami, kawiarniami, toaletami i możliwością zakupu pamiątek. Tym samym Luwr wyszedł na przeciw potrzebom współczesnego widza-klienta muzeum.

W tym momencie warto wspomnieć o słynnej Piramidzie Luwru. Otóż ta Piramida, zbudowana w 1983 r., stała się symbolem rozpoczętej dyskusji o tym, gdzie się kończy a gdzie zaczyna współczesna ingerencja w tkankę historyczną. Chodzi tu właśnie o wszystkie dobudowywane do muzeów budynki, skrzydła i inne obiekty. Na ile są one niezbędne, a na ile są jedynie chęcią wniknięcia w konsupcyjny mechanizm dzisiejszego świata? Na te pytania trudno odpowiedzieć. Ważne, by w tym mechanizmie nie zgubić samego muzeum, ale Luwr na pewno sobie na to nie pozwoli.

Opracowanie: Ola K.

W oparciu o źródła: Katarzyna Jagodzińska, „Czas muzeum w Europie Środkowej”, MCK, s. 29, 30, 33, 36, 38, 48, 105, 154, 188, 221, 272, 344; J. Abt, The Origins of the Public Museum, op. cit., s. 53., Z. Żygulski jun., „Muzea na świecie”, op. cit. 61, de.wikipedia.org, louvre.fr.

Zdjęcie: Louvre 2007 02 24 c” autorstwa Benh LIEU SONG – Praca własna. Licencja CC BY 2.5 na podstawie Wikimedia Commons