Kantor w São Paulo

Setna rocznica urodzin Tadeusza Kantora stała się okazją do przygotowania wystawy, która jest zarówno największą, komplementarną prezentacją dorobku tego twórcy poza granicami kraju, jak i jego pierwszą retrospektywą w Ameryce Południowej. Wystawa została zaprezentowana w Sesc Consolação – jednym z najważniejszych brazylijskich centrów kulturalnych, edukacyjnych i społecznych.

W specjalnie przygotowanej przestrzeni znalazło się ponad 130 obiektów: oryginały i repliki rekwizytów scenicznych, dzieła malarskie, rysunki, asamblaże, a także bardzo bogata dokumentacja fotograficzna i filmowa happeningów, akcji oraz spektakli Teatru Cricot 2. Pochodzą one ze zbiorów Cricoteki, Muzeum Sztuki w Łodzi, Muzeów Narodowych w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu, Muzeów Okręgowych w Koszalinie i Tarnowie oraz kolekcji prywatnych.

Jak pisze kurator Ricardo Muniz Fernandes: wystawa nie jest retrospektywą, ale działającym mechanizmem, nie stanowi zwykłej prezentacji, lecz łączy się z wymyślaniem na nowo tego, co żywe i przeżywane dla Kantora i jego czasów. Jest przestrzenią w procesie. MASZYNA KANTOR to różne maszyny połączone z innym mrowiem maszyn w ciągłym przepływie.

Ekspozycja rozpoczynać się od prezentacji Maszyny Aneantyzacyjnej, stanowiącej w ujęciu kuratorów metaforę całej twórczości Kantora. Kolejną przestrzeń wypełniają materiały dokumentacyjne dotyczące twórczości i życia Kantora. Jej aranżacja odwołuje się do słynnej „Anty-wystawy”, która została otwarta w krakowskiej Galerii Krzysztofory w 1963 roku – pozbawiona chronologii, chaotyczna, pozwoli widzowi na samodzielną pracę w rekonstruowaniu „interioru imaginacji” artysty.

W sali głównej pokazane zostały oryginalne i zrekonstruowane obiekty sceniczne uznane za kluczowe i emblenatyczne do całej twórczości Kantora. Znalazły się tu między inymi: Szatnia z „Nadobniś i koczkodanów” (1973) oraz rekonstrukcje elfów i Goplany z „Balladyny” wystawionej w 1943 roku. Towarzyszyć im będzie projekcja zapisu performansu „Die Grosse Emballage” pochodzący z filmu Dietricha Mahlowa „Kantor ist Da” (1969). Zapis ten stanowi swoistą kodę wystawy – wskazując na głęboki, historiozoficzny sens twórczości artysty i jej związek z największym horrorem XX wieku – Zagładą.

Kolejne siedem sal to, jak pisze Jarosław Suchan: siedem rozdziałów pokazujących kolejne urzeczywistnienia MASZYNY KANTORA wprowadzane w rytm ogłaszanych przez niego koncepcji teoretycznych. Ich tytuły to: Realność spotęgowana, Informel – Infernum, Okolice zera, Ambalaże, Happening, Niemożliwe oraz Klisze pamięci.

Maszyna Kantor. Wystawianie, performowanie, montowanie, malowanie i inne sposoby produkcji
Miejsce: SESC Consolaçao, São Paulo
18 sierpnia 2015 – 14 listopada 2015

Organizatorzy: Muzeum Sztuki w Łodzi, Culture.pl (Instytutu Adama Mickiewicza), oraz SESC Serviço Social do Comércio w São Paulo.

Źródło: materiały prasowe Muzeum Sztuki w Łodzi
Zdjęcie: materiały prasowe Muzeum Sztuki w Łodzi