Kameralne kwintesencje

Muzeum Sztuki w Łodzi rozpoczyna dziś – 18 maja – cykl koncertów „Kameralne kwintesencje”. Pierwszy koncert będzie poświęcony muzyce łódzkiego kompozytora i dyrygenta Pawła Kleckiego, który w wieku zaledwie 25 lat poprowadził kompozytorski koncert z orkiestrą Filharmoników Berlińskich, co było ewenementem w przypadku tak młodego twórcy.

Założenia projektu są proste: każde spotkanie poświęcone będzie jednemu kompozytorowi żyjącemu w XX wieku, a jego twórczość zostanie zaprezentowana poprzez muzykę kameralną. Kurator cyklu Lech Dzierżanowski zaznacza, że „w ten sposób mamy możliwość wyjątkowo bliskiego, chciałoby się rzec intymnego, kontaktu zarówno z wykonawcą, jak i muzyką”. W tych kameralnych kompozycjach, jak dodaje Dzierżanowski, „odbiorca może obcować z »kwintesencją« stylu kompozytora, a także poznać istotę jego repertuaru”.

„Kameralne kwintesencje” przygotowane zostały z myślą o odbiorcach, którzy chcą poszerzyć wiedzę dotyczącą szeroko rozumianej współczesności. To spotkania „dla tych, którym nie wystarcza klasyczny repertuar, ale niekoniecznie są miłośnikami skrajnej awangardy. To również propozycja dla odbiorców, którzy lubią bezpośredni kontakt z wykonawcami osiągalnymi niemal na wyciągnięcie ręki” – tłumaczy pomysłodawca cyklu.

Pilotażowe spotkania poświęcone twórczości polskiego kompozytora i dyrygenta Andrzeja Panufnika oraz rosyjskiej kompozytorki współczesnej Sofii Gubajduliny odbyły się jesienią zeszłego roku.

Już jesienią muzyka stanie się regularnym „bywalcem” przestrzeni sztuki. Kolejne koncerty poświęcone będą m.in. twórczości Pawła Szymańskiego, Romana Palestra i Grażyny Bacewicz. Jak zaznacza kurator Lech Dzierżanowski: „Muzeum Sztuki w Łodzi jako placówka posiadająca unikalną tradycją prezentacji sztuki współczesnej i nowoczesnej stało się naturalną lokalizacją dla »Kameralnych kwintesencji«”.

Dodatkowe informacje:

ms¹, ul. Więckowskiego 36, sala odczytowa
18 maja 2016, środa, godz. 19:00, bilet: 8 zł

Program:

Sonata na skrzypce solo op. 26 (1933)

Molto sostenuto

Allegro non troppo

Poco adagio

Allegro marcato

Trio smyczkowe op. 29 (1934)

Allegro energico

Allegro scherzoso – Adagietto – Allegro scherzoso

Allegro

Wykonanie:

Piotr Tarcholik – skrzypce;
Trio Canone all’unisono w składzie: Magdalena Szczepanowska (skrzypce), Damian Kułakowski (altówka), Piotr Hausenplas (wiolonczela).

Paweł Klecki (1900–1973) – urodzony w Łodzi dyrygent i kompozytor. W latach 1915–19 grał w Łódzkiej Orkiestrze Symfonicznej, uczestniczył w wojnie polsko-radzieckiej w latach 1920–1921, a w 1921 roku wyjechał na studia muzyczne do Berlina. Zanim został uznanym dyrygentem, chciał poświęcić się tworzeniu muzyki; w latach 20. jego symfonie i koncerty zdobyły popularność w Niemczech.

Po dojściu Hitlera do władzy mający żydowskie korzenie Klecki musiał opuścić Niemcy. Najpierw uciekł do Włoch, potem do Związku Radzieckiego, ostatecznie dzięki szwajcarskiej żonie Klecki znalazł bezpieczne schronienie w jej ojczyźnie. To tam po wybuchu drugiej wojny światowej skomponował III Symfonię zatytułowaną In memoriam, jedno ze swoich ostatnich dzieł. Stracił jednak wiarę w sens komponowania; w wywiadzie w 1948 stwierdził, że zbrodnia holocaustu to dla niego świadectwo upadku kultury zachodniej.

Klecki był przekonany, że jego twórczość uległa zagładzie w czasie wojny; ale w 1965 roku podczas przebudowy La Scali odnaleziono dwie skrzynie z jego dziełami. Dziś znamy praktycznie całą jego twórczość; skomponował około 40 dzieł, w tym 3 symfonie, 3 koncerty, wiele dzieł na orkiestrę, liczne zbiory pieśni, 3 kwartety smyczkowe, utwory kameralne i fortepianowe. Monumentalna i wymagająca twórczość Kleckiego należy do szerokiego nurtu muzyki postromantycznej, oddalającej się, ale niezrywającej z tonalnością; jest pełna emocji, ale zachowuje tradycyjne formy: sonaty, fugi, wariacji i ronda. Dzieła pochodzącego z Łodzi kompozytora wypełniają lukę pomiędzy twórczością symfoniczną Szymanowskiego a utworami takich kompozytorów drugiej połowy XX wieku, jak: Lutosławski, Panufnik, Penderecki czy Górecki.

Źródło: materiały prasowe Muzeum Sztuki w Łodzi oraz msl.org.pl, fot. Ola K.