Liczba dnia: 337… eksponatów z Afryki i Ameryki Południowej [ZDJĘCIA]

20160613_134530_591x1050

Część odzyskanych eskponatów, fot. Darek M.

Dziś tuż po godzinie 13:00 nastąpiło uroczyste przekazanie eksponatów z utraconej w czasie II wojny światowej kolekcji pozaeuropejskich eksponatów etnograficznych. Po długiej podróży artefakty wróciły do swojego pierwotnego miejsca – Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi. W wydarzeniu uczestniczyli minister kultury i dziedzictwa narodowego prof. Piotr Gliński oraz dyrektor Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego prof. Ryszard Grygiel.

Zbiór pozaeuropejski był tworzony etapami w latach 30. XX z inicjatywy ówczesnego dyrektora Muzeum Etnograficznego w Łodzi Jana Manugiewicza. Jej trzon stanowiły dwa główne zbiory: afrykański i południowoamerykański. Obiekty etnograficzne pozyskiwano od członków Ligi Morskiej i Kolonialnej oraz polskich podróżników i badaczy Afryki i Ameryki Południowej.

Podczas II wojny światowej licząca ponad 1300 egzemplarzy łódzka kolekcja etnograficzna uległa rozproszeniu i częściowemu zniszczeniu. 18 września 1940 r. całość zbiorów etnograficznych zapakowanych w 12 skrzyń władze niemieckie wywiozły do Lipska. W 1942 r. zbiory pozaeuropejskie zostały tam podzielone i sprzedane do czterech zainteresowanych nimi niemieckich instytucji muzealnych, w tym Uniwersytetu w Getyndze. Po wojnie zabytki uznane zostały za straty wojenne. Strona polska długo nie miała informacji o tym gdzie trafiły łódzkie zbiory etnograficzne.

Przemiany ustrojowe w Polsce po 1989 r. a także zjednoczenie Niemiec w 1990 r. pozwoliło żywić nadzieje na restytucję zrabowanych z Polski w okresie okupacji niemieckiej obiektów. Na sympozjum NS-Raubgut in Bibliotheken, Museen und Archiven zorganizowanym w dniach 9-11.05.2011 r. w Hanowerze współpracownica Instytutu Etnograficznego Uniwersytetu Georga Augusta Beate Herrmann przedstawiła wyniki swoich badań na temat proweniencji zbiorów etnograficznych pozyskanych przez uniwersytet w okresie II wojny światowej, bezspornie wskazując na ich polskie pochodzenie.

W 2012 r. na stronie internetowej www.lostart.de opublikowano łódzkie etnographica z Getyngi. Resort kultury rozpoczął wówczas prace nad dokumentacją restytucyjną, które to z uwagi na mnogość zabytków były niezwykle czasochłonne.

Jesienią 2015 r. MKiDN wystosowało roszczenie do władz Uniwersytetu w Getyndze im. Georga Augusta. Uczelnia oraz niemieckie Ministerstwo Spraw Zagranicznych odniosło się przychylnie do wniosku strony polskiej.

Powrót tego zbioru jest wydarzeniem bez precedensu, zarówno z uwagi na dziedzinę sztuki jaką jest etnografia, jak i ze względu na liczebność kolekcji oraz jej kompletny charakter. Po raz pierwszy bowiem udaje się odzyskać w całości utraconą kolekcję sztuki.

Na podstawie materiałów prasowych Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi